Елжау би(177-104 ж.ж.б.з.д)

Ел­жау би үйсін елінің негізін қала­ушы және басқару­шысы. Әкесі Нәнди болған Үйсіндер өз хан­да­рын «Күнби» деп атаған. Үйсін елімен көрші ел­дер ара­сын­да үнемі жа­угершілік соғыс­тар бо­лып тұрған. Ел­жау ем­шекте болған жа­сын­да оның әкесін жа­ула­ры өлтіріп ке­теді. Ел­жау Мөденің қолын­да тәрби­еле­неді. Мөде өзінің ба­ласын­дай етіп тәрби­елейді. Ел­жау ер жетіп үйсіндерді басқаруға жа­сы жет­кенде, Мөде оған жа­уын­герлерін басқару­ды үй­ретті. Үйсіндер III-IIғ. ба­сын­да б. з. д. Ғұндар­дан бөліне бас­тай­ды. Үйсіндердің бірінші ас­та­насы Қызылқорған бо­латын. Ел­жау үйсін мем­ле­кетінің негізін қала­ушы, со­нымен бірге «Ұлы Күнби» де­ген атаққа ие бол­ды.

Үйсіндер Ұлы Қытай қорғаны жа­нын­да ме­кен ет­кен, кейіннен та­улы Тян-Шань­ды Іле өзенінің жоғарғы ағысын ме­кен ет­кен. Шығысы ғұн елімен бай­ла­нысып жат­ты, солтүстік-ба­тыс қаңлы­лар­мен, оңтүстік-ба­тыс Ферғана­мен бай­ла­ныс­та бол­ды.

Кейіннен Мөденің ба­ласы Ла­ушан­ның арқасын­да бірне­ше тер­ри­тори­ялар қосыл­ды.

Мем­ле­кетті басқарған «Күнби». Түтін са­ны-120 мың, әскері-188 мың800, 2 уәзірі, оң қана­ты, екі әскері, бір тұтық биі, екі бас бақыла­ушы­сы болған. Жері ұлан-бай­тақ кең, әрі жа­зық, жа­уын-ша­шын­ды, ауа райы суық. Та­улар­да қалың қарағай өседі. Негізгі ша­ру­ашы­лығы мал ша­ру­ашы­лығы. Со­нымен бірге қол өнер­мен, темір балқыту­мен, түрлі-түсті ма­талар тоқумен ай­на­лысуы. Олар бірне­ше қанат­ты киіз үй­лер­де өмір сүрді.

Шығу бұл үйсіндердің екінші ас­та­насы, осы жерінде Ел­жау өзіне үлкен са­рай тұрғыз­ды. Үйсіндердің алғашқы да­му­ын­да әскер са­ны 200 мың адамға жетті.

Ел­жау өзінің са­яси жағынан да әске­ри жағынан­да өте күшті мықты мем­ле­кет құру­ды жос­парла­ды. Со­нымен бірге көшпелі үйсін елін оты­рықшы ел­ге ай­нал­ды­ру бол­ды.

Ел­жау өзінің ба­лала­рының ара­сын­да тақ үшін күрестің ту­аты­нын түсінді сон­дықтан­да бірінші ба­ласы тақ үшін өлгенін көрген­нен кейін, ол бірінші ба­ласы­нан не­мересі Сан­жарға және екінші ұлы Ел­жау да таққа мұра­герлік екенін ес­керіп екіге бөлінген мем­ле­кетін екі ба­ласы­на бе­реді.

Ел­жау хан­дықты бірне­ше ре­ги­онға бөледі ал негізгі бөлігін өзі ала­ды.